YÜKSEKÖĞRETİMDE KALİTEYE ULAŞMADA SİSTEMSEL BİR SORUNA ELEŞTİREL BAKIŞ: YÖK VE ÜAK’IN YAPISINDA PAYDAŞLARIN TEMSİL EDİLMEMESİ

Paydaş Katılımı yükseköğretimde kalite yönetimi açısından oldukça önemli konuların başında gelmektedir. Avrupa Yükseköğretim Alanında Kalite Güvencesi Standartları ve Yönergeleri dikkate alınarak hazırlanan YÖKAK Kurumsal Dış Değerlendirme ve Akreditasyon Ölçütleri’nin Liderlik, Yönetim ve Kalite başlıklı ilk bölümünde Paydaş Katılımı 4. Ölçüt olarak karşımıza çıkmaktadır. Ölçüte göre yükseköğretim kurumları iç ve dış paydaşlarının stratejik kararlara ve süreçlere katılımını sağlamak üzere geri bildirimlerini almak, yanıtlamak ve kararlarında kullanmak için gerekli sistemleri oluşturmalı ve yönetmelidir. YÖKAK tarafından yükseköğretim kurumlarına yol gösterici olması ve değerlendirmelere standart getirmesi amacıyla hazırlanan Kurum İç Değerlendirme Raporu (KİDR) Hazırlama Kılavuzu’nda yer alan YÖKAK Dereceli Değerlendirme Anahtarı’na göre Paydaş Katılımı ölçütünün alt ölçütleri olarak iç ve dış paydaş katılımı, öğrenci geri bildirimleri ve mezun ilişkileri yönetimi konularında yükseköğretim kurumları değerlendirilmektedir. Yükseköğretime kalite getirmek ve Avrupa standartlarını yakalayabilmek için yapılan bu girişimler Türk yükseköğretim kurumlarını geliştirmekte ve nitelikli hale getirmektedir. Ancak Türkiye’de yükseköğretimi düzenleyen ve denetleyen kurumlar olan YÖK ve ÜAK’ta paydaş katılımı ne yazık ki sınırlı düzeydedir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa göre Yükseköğretim Kurulu “rektörlük ve öğretim üyeliğinde başarılı hizmet yapmış profesörlere öncelik vermek suretiyle seçilen yedi, temayüz etmiş üst düzeydeki Devlet görevlileri veya emeklileri arasından seçilen yedi ve Üniversitelerarası Kurulca, Kurul üyesi olmayan profesör öğretim üyelerinden seçilip Cumhurbaşkanı tarafından atanan yedi, olmak üzere toplam yirmi bir kişiden” oluşmaktadır. Yükseköğretim Genel Kurulu da yine aynı kişilerden oluşmaktadır. Bir başka düzenleyici kuruluş olan Üniversitelerarası Kurul ise üniversite rektörleri ile her üniversite senatosunun o üniversiteden dört yıl için seçeceği birer profesör üyeden oluşmaktadır. Benzer olarak yükseköğretim kurumlarının karar alma organları olan Yönetim Kurulu ve Senatolarda da akademik yetkililer dışındaki tek katılımcı, oy hakkı olmaksızın raportörlük görevi yapan Genel Sekreterlerdir. Yani yükseköğretim kurumlarının karar alma süreçleriyle ilgili resmi organlarında iç paydaş olarak tanımlanabilecek grupların (idari personel, öğrenciler, vb.) tamamının ve dış paydaşların temsiliyeti sistematik bir şekilde sağlanamamaktadır. Yükseköğretim sistemi içerisindeki tüm paydaşların yükseköğretim ile ilgili tüm mekanizmalarda eşit düzeyde temsil edilmeleri ve karar alma süreçlerine etki etmeleri ulusal düzeyde kalitenin geliştirilmesi için oldukça önemlidir. Bu bağlamda, yükseköğretim sistemindeki düzenleyici kuruluşlar da dahil olmak üzere tüm yükseköğretim kurumlarının karar alma organlarında Doçentlerin, Dr. Öğretim Üyelerinin, Öğretim Görevlilerinin, Araştırma Görevlilerinin, İdari Personelin ve öğrencilerin eşit düzeyde ve sistematik olarak katılımını sağlayabilecek mekanizmaların tesis edilmesi önerilmektedir. Böylelikle, Türk yükseköğretiminin kalite yolculuğuna ivme kazandırabilecek bir yapısal reformun hayata geçirilebileceği değerlendirilmektedir. Ayrıca, paydaş katılımı ile ilgili bu mekanizmaların düzenleyici kuruluşlar tarafından hayata geçirilmesi tüm yükseköğretim kurumlarını paydaş katılımını sistematik olarak uygulamaları yönünde teşvik edecektir.

Cite / Alıntıla

Taştan, K., & Sabır Taştan, N. (2021). YÜKSEKÖĞRETIMDE KALİTEYE ULAŞMADA SİSTEMSEL BİR SORUNA ELEŞTİREL BAKIŞ: YÖK VE ÜAK’IN YAPISINDA PAYDAŞLARIN TEMSİL EDİLMEMESİ. INTERNATIONAL CAPPADOCIA SCIENTIFIC RESEARCH CONGRESS, 15–17 December, 253–254.